Ish bilan bandlik turli shakllarini ajratadilar, O'zbekistonda mavjud bo'lgan ish bilan bandlik munosabatlari modelini tashkil etadi. Bu modelda ish bilan bandlikning yangi shakllari, ish bilan bandlik chegaralarining kengayishi ham, ish bilan bandlik u yoki bu shakllarining hozirgi realliklarga to’g’ri keladigan mazmun bilan tanishishga yordam beradi. Ish bilan bandlikning ijtimoiy-iqtisodiy mohiyati, aloqador ijtimoiy va iqtisodiy taraqqiyotning asosiy shartlari sifatida qaraladi.