Uygʻonish davrining boshlanishi bilan cherkovning mavqeyi pasayib, antik dunyoning obroʻyi ancha kuchaydi. Bu davrda antik tilshunoslik merosining yangidan boshlanganligi va tabiiyot ilmi sohasida erishilgan katta–katta yutuqlar shunga olib keldiki, uygʻonish davrining ilgʻor tilshunosligi ilohiyotning xizmatkorlik rolini oʻynamaydigan boʻlib qoldi, unda antisxolastik yoʻnalishlar rivojlana boshladi. Hammadan burun bu yoʻnalishlar stoizm va epikurizm taʼlimotlarining yangidan boshlanishida yuzaga keldi.