








Davlat va huquq nazariyasi fanidan savollarga javoblar
Mahsulot tavsifi
Davlat va huquq nazariyasi fanidan savollarga javoblar1. Ҳуқуқ ижодкорлиги тушунчасини изоҳлаб беринг.Huquq ijodkorligi – vakolatli davlat idoralari va mansabdorshaxslarning (referendum chog‘ida – butun xalqning) huquqnormalarini o‘rnatish, o‘zgartirish, takomillashtirish va bekorqilishga yo‘naltirilgan maxsus faoliyatidir. Huquq ijodkorligi faoliyatiga nafaqat yangi huquqiy normalaro‘rnatish, balki ilgari chiqarilgan normativ-huquqiy qoidalarnio‘zgartirish va bekor qilish ham kiradi. Huquqijodkorligi tufayli vujudga keltiriladigan huquq normalari davlatidoralarining turli xil rasmiy hujjatlarida aks ettiriladi. Bunday rasmiyhujjatlar normativ-huquqiy hujjatlar deb ataladi. Huquq ijodkorligidavlat xarakteriga ega bo‘lgan aktiv faoliyatdir.2. Ҳуқуқ ижодкорлиги жараёнида юридик техниканинг ролини атрофлича ёритиб беринг.Huquq ijodkorlik faoliyati o‘z mohiyatiga ko‘ra davlat irodasiniifodalash bilan bog‘liq. Davlat tashkiliy kuch bo‘lsa, huquq yuridikqoida shakliga kirgan irodadir.Huquq ijodkorligi o‘z mazmuniga ikki toifa harakatni qamraboladi: birinchidan, huquq ijod etuvchi organlarning normativ hujjatloyihasini tayyorlash bo‘yicha harakatlari, ya’ni loyihani ishlabchiqish to‘g‘risidagi qarorni qabul qilish; loyihani tayyorlash;160loyihani muhokama etish; uni manfaatdor idoralar bilan kelishibolish va qo‘shimcha ishlov berish. Ikkinchidan, bu toifaga normativhujjatni chiqarish bo‘yicha harakatlar kiradi: huquqiy hujjatloyihasini huquqni ijod etuvchi organ muhokamasiga kiritish; huquqijod etuvchi organ tomonidan loyihani muhokama etish; normativhuquqiy hujjatlarni qabul qilish va uni e’lon qilish (nashr etish).3. Ҳуқуқ ижодкорлигининг турларини ифодаланг ва уларга изоҳ беринг.Huquq ijodkorligining quyidagi turlari mavjud:1. Xalqning bevosita huquq ijodkorligi. Xalq tomonidan amalgaoshiriladigan huquq ijodkorligining eng yorqin ifodasi referendum– davlat va jamiyat hayotining o‘ta muhim masalalari bo‘yichaumumxalq ovoz berishidir. Referendum huquq ijod etishningalohida shakli sifatida xalqning bevosita iroda bayon etishihisoblanadi. Bu huquqiy normalar yaratishning o‘ta nufuzli turibo‘lib, referendum natijalari davlat hokimiyat idoralarining bironbir tarzdagi tasdiqlashiga muhtoj emas. Referendum yo‘li bilanqabul qilingan hujjat mamlakat hududida oliy yuridik kuchga egabo‘ladi va faqat referendum orqali bekor qilinishi yoki o‘zgartirilishimumkin (O‘zbekiston Respublikasining «Referendum to‘g‘risida»giqonunining 1-moddasi).2. Davlat idoralarining huquq ijodkorligi. Bu huquq ijodkorligining asosiy, eng keng tarqalgan, aniq maqsadga yo‘naltirilganturidir. Davlat idoralarining vazifasi, vakolatlari hamda faoliyatyo‘nalishlari qonunda belgilab qo‘yiladi. Ana shu yuridik vakolatlardoirasida har bir davlat idorasi normativ-huquqiy hujjatlar qabulqiladi. Ularning vakolatlari darajasi va ko‘lami normativhujjatlarning yuridik kuchini, o‘zaro mutanosiblik (ierarxik)munosabatlarini belgilab beradi. Odatda, davlat idoralari huquqiymaqomini belgilovchi yuridik aktda (Konstitutsiya, qonun, farmonyoki nizomda) ular qanday yuridik kuchga ega bo‘lgan normativhuquqiy akt qabul qilishi belgilab qo‘yiladi. Masalan, O‘zbekistonKonstitutsiyasining 84-moddasiga ko‘ra Oliy Majlis qonun qabulqiladi; 94-moddasiga ko‘ra Prezident farmon, qaror va farmoyishchiqaradi; 98-moddasiga muvofiq Vazirlar Mahkamasi Oliy Majlisva Prezident hujjalari ijrosini ta’minlash uchun qaror va farmoyishlarchiqaradi.3. Mansabdor shaxslarning huquq ijodkorligi. Avvalo, mansabdorshaxs tushunchasini aniqlab olish lozim, chunki amaldagiqonunchilikda unga tegishli ta’rif berilmagan. Chamasi, mansabdorshaxs – bu davlat hokimiyat yoki boshqaruv idorasida yoxudnodavlat tashkilotida muayyan lavozimni egallagan, unga yuklanganfunksiyalarni bajarish uchun huquqiy hujjatlar qabul qilish va amalgaoshirish vakolatiga ega bo‘lgan shaxsdir.
Teglar
Davlat va huquq nazariyasi fanidan savollarga javoblar
Muallif
Soffchi PhD
Tasdiqlangan sotuvchi