Ushbu bitiruv malakaviy ishi daktil va imo-ishora nutqining kelib chiqishi, tarixiy rivojlanishi va zamonaviy holatini ilmiy-tarixiy jihatdan tadqiq etadi. Birinchi bobda daktil nutqining dastlabki rivojlanish bosqichlari, imo-ishora tilining tarixiy ildizlari va ikkalasining o'zaro differensial xususiyatlari yoritiladi. Ikkinchi bobda XVI–XIX asrlarda Yevropa va Osiyoda karlar ta'limi tizimidagi rivojlanish, XX asrdagi ilmiy yondashuvlar va zamonaviy lingvistikadagi tadqiqotlar tahlil qilinadi. Uchinchi bobda O'zbekiston karlar jamiyatida daktil va imo-ishora nutqining tarixiy bosqichlari va hozirgi kunda ularni rivojlantirishning dolzarb muammolari hamda istiqbollari ko'rib chiqiladi. Ish surdopedagogika, tilshunoslik va maxsus ta'lim sohasidagi mutaxassislar, tadqiqotchilar va kasbiy qayta tayyorlash kurslarida ta'lim olayotganlar uchun qimmatli manba bo'lib xizmat qiladi. Ishga taqdimot ham ilova qilingan. — 2026 yil.