Tafakkur jarayoni insonning bilish faoliyatining eng murakkab ko'rinishi bo'lib, unda axborotni qayta ishlash, tahlil qilish, umumlashtirish va yangi bilimlar hosil qilish kabi keng qamrovli psixologik mexanizmlar jamlanadi. Ushbu jarayonlarning samaradorligi va yo'nalishi turli ichki va tashqi omillar, jumladan, shaxsning emotsional holati, motivatsiyasi, diqqat darajasi hamda atrof-muhit bilan o'zaro ta'siriga bog'liqdir