Ong osti nazariyasi ongning ongli bo'lmagan, xotira, hissiyot va instinktlarni boshqaruvchi qismidir. Tarixi qadim yunon falsafasi va mistik an'analaridan boshlanib, 19-20-asrlarda Sigmund Freyd tomonidan psixoanaliz asosida tizimlashtirildi. Karl Gustav Jungs kollektiv ongsiz g'oyasi va zamonaviy kognitiv psixologiya, nevrobiologiya orqali eksperimental asoslandi. 20-21-asrlarda ong osti tadqiqotlari subliminal ta'sir, avtomatik protsesslar va neyron tarmoqlar orqali kengaydi