O'z-o'zini tarbiyalashga ongsiz ehtiyoj maktabgacha va boshlang'ich maktab yoshida namoyon bo'ladi, o'smirlik davrida ongli ehtiyoj, bu ongni rivojlanishining natijasidir. O'z-o'zini tarbiyalashning samaradorligi insonning haqiqiy xatti-harakatlari va harakatlaridan dalolat beradi