Tafakkur insonning fikrlash, tahlil qilish va yangi bilimlarni o'rganish qobiliyatiga aytiladi. Tafakkur jarayonlariga analitik va ijodiy tafakkur deyiladi. Analitik tafakkurda mantiqiy tahlil va muammolarning yechimlari topiladi, ijodiy tafakkur esa yangi g'oyalar va innovatsiyalar yaratishga yo'naltiriladi. Tafakkur uch bosqichdan iborat: tushunish, tahlil qilish va xulosa chiqarish. Tafakkur rivojlanishi ta'lim, atrof-muhit va shaxsiy tajribaga bog'liq.