EduMarket.uz
Bosh sahifa/Dars ishlanmalar | Texnika va texnologiya/Замонавий йўл қурилиш
Product slide 1
Product slide 2
Product slide 3
Product slide 4
Product slide 5
Product slide 6
Product slide 7
Product slide 8
Product slide 9
242
Premium Content

Замонавий йўл қурилиш

33,000so'm
Betlar soni
169 ta
Fayl hajmi
1.39 MB
Fayl turi
.docx

Mahsulot tavsifi

Замонавий йўл қурилиш 1-мавзу: Замонавий йўл қурилиш материалларига доир меъёрий ҳужжатларталаблариРежа:Автомобиль йўллари қурилишида замонавий материалларни қўллаш фанининг мақсад ва вазифалари. Йўл қурилиш материаллари ва конструкцияларининг асосий хоссалари, йўл қурилиш материаллари ва конструкцияларини синаш, стандартлаштириш, AASHTO (Америка), BS (Британия), EN (Европа), DIN (Германия) стандартлари, сертификатлаштириш.Замонавий йўл қурилиш материалларини ишлаб чиқаришнинг умумий талаблари, материаллар ва конструкцияларни бузмасдан синашнинг замонавий усуллариАвтомобиль йўллари қурилишида замонавий материалларни қўллаш фанни ўқитишдан мақсад – замонавий йўл қурилиш материалларнинг хоссаси, ахамияти, ишлаб чиқариш технологияси ва ишлатилиш шароитини талабаларга ўргатиш, ҳамда шунга мос билим, кўникма ва малакани шакллантиришдан иборатдир. Автомобиль йўллари қурилишида замонавий материалларни қўллаш фаннинг вазифаси – автомобиль йўлларини қурилишида, таъмирлашда, эксплуатация қилишда замонавий йўл қурилиш материалларнинг хоссаларини, ахамиятини, технологиясини ва ишлатилиш шароитини ўрганиб автомобиль йўллари қурилишида, сақлашда, таъмирлашда тадбиқ қилиш.Йўл қурилиш иншоотлари таркибига кирган материаллар эксплуатация натижасида (йўл тупроқ кўтармаси, йўл тушамаси, куприклар ва бошкалар) ташки механик кучлар ва атроф мухитнинг физик ва кимёвий омиллари таъсирига учрайди. Буларга: транспорт воситаларидан тушадиган зарбали ва статик юкламалар, конструкция элементлари массаси, шамолнинг механик таъсири, хаво хароратининг ўзгариши хисобига музлаб-ериш, тузланиши, атмосфера ёгинлари, музлар, эр ости сувлари ва хакозолар киради.Бу кучлар, йўл иншоотлари конструкциясининг элементларида ишлайдиган материаллар турига караб, хар хил таъсир этади. Ташки механик таъсирларнинг кучи мухит омили билан кушилиб кучайиб кетади. Атмосфера сувлари йўл тушамасининг ёрикларидан кириб, материалнинг структуравий богланишини бузади, баъзи моддаларни эритиб ва ювиб чикариши мумкин. Шўрланган сувлар цементбетонга ўхшаган материалларни аста-секин емиради. Ҳарорат ўзгаришлари хам вақти-вақти билан материалларнинг ички кучланишларини ва уларнинг холатини узгартириб, структуравий богланишлар бушашиб колиши натижасида майда ёриклар пайдо булиши ва транспорт гилдираклари таъсирида эса сидирилиб қолиши мумкин. Вақт ўтиши билан мураккаб, механик, физик ва кимёвий омиллар комплекси таъсирида йўл конструктсиясининг материаллари аста-секин емирилади. Ташқи таъсирларнинг холатига боғлиқ холда, емирилиши жадаллашган йўл тушамаси конструктсиясининг хусусиятлари, материалларни ишлаб чикариш ва уларни қўллаш технологик жараёнида юзага чикадиган объектив белгилари билан аникланади.Материалнинг муайян шароит учун яроклилиги, атроф-мухит билан ўзаро таъсирини бахолайдиган кўрсаткичлар хилма-хил бўлиб, механик, физик ва кимёвий қонуниятлар асосида кечади.Механик хоссалар - бевосита ташки кучлар таъсирида материалда хосил буладиган кучланишлар туфайли деформацияланиш, емирилиш ва каршилик қилиш каби хусусиятлардан (мустахкамлик, эластиклик, пластиклик, муртлик, релаксация, окувчанлик, каттикдик ва бошкалар) иборатдир. Физик хоссалар - материалнинг физик холатлари (фазовий холат, зичлик, структура) ни тавсифлаб ва уларни атроф мухитнинг физик жараёнларига таъсирини ифодалайди. Бунда, материалга таъсир этган физик жараёнлар унинг молекуляр тузилишини узгартирмайди. Бундай хусусиятларга: хакикий ва уртача зичлик, говаклик, иссикдик утказувчанлик, иссиклик сигими, товуш сингдирувчанлик, намланиш, сув утказувчанлик, сув шимувчанлик, утга чидамлилик, ёругликка бардошлилик, электр утказувчанлик ва бошкалар киради.Кимёвий хоссалар - материалнинг мухитдаги моддалар билан ўзаро таъсирга киришувини белгилайдиган хусусиятлар бўлиб, бунда янги моддалар хосил булади. Кимёвий хусусиятларга эрувчанлик, кристалланиш, коррозия ва эррозия, атмосфера таъсирига бардошлилик, адгезия, когезия, ёнувчанлик, аморфлик, захарлилик ва бошкалар киради.Материалларнинг хусусиятлари баркарор булмайди, чунки улар физик, кимёвий, механик ва физикавий-кимёвий омиллар таъсирида узгариб туради. Материалларнинг хусусиятлари ракамлар билан ифодаланадиган кўрсаткичлар оркали тавсифланади. Улар лаборатория, дала ва ишлаб чикариш синовларида аниқланади. Таркиби ва тузилишиҚурилиш материалларининг тузилиши икки куринишда ифодаланади: микро ва макротузилиш.Макротузилиш - материаллардаги говаклар, найчалар ва бошка нуксонларнинг оддий куз билан кузатиш имкони булган куринишидир. Атом - молекулалар бирикмаси материалнинг макротузилишини билдиради.Сунъий қурилиш материалларидаги йирик говаклар, бушликлар ёки ёриклар, тулдиргичлар ўзаро кулай жойлашганида хамда яхши майдаланмаган кум ёки минерал кукуни ишлатилиб, яхши зичланмаганда пайдо булади.Микротузилиш - каттик, суюк ва газ таркибини ташкил этувчи хар хил улчамли атомлар, ионлар ва молекулаларнинг ўзаро бирикиш тартибини ифодаловчи холатдаги куринишидир.Микротузилиш ва ундаги ўзгаришлар оптик электрон микроскоплар ёрдамида урганилиб дифферентсиал-термик, рентгенографик усулларда текширилади ва олинган маълумотлар тахлил килинади. Микротузилиш уч турдаги коагуляцияли, конденсацияли ва кристалли тузилишда булади [13] (1.2- расм). 1.2.-расм. Микротузилиш дисперциясида бозланиш турлари: а)- коагуляцияли; б)- конденсацияли; в)- кристаллиКоагуляцияли тузилишда жисмни яхлит холатда ушлаб турувчи заррачалар ўзаро суюк пардали богланишда булади. Шу сабабли, заррачаларни ушлаб турувчи куч жуда буш, яъни улар Вандер-Валс кучлари воситасида ёпишади.Конденсацияли тузилишда жисмдаги заррачалар атом ва ионлар даражасида ковалент алокалар воситасида кимёвий реакцияга киришади.Реакциянинг канчалик кучли булиши, ундаги атомларнинг валентлигига ва мухитига боғлиқ. Бу холда атом ва ионларни ёпиштириб турувчи куч анчагина юкори булади.Барча сунъий қурилиш материаллари майда заррачаларнинг богланишидан хосил булади. Уларнинг кайси гурухга тааллукли эканлигини англагандан сунггина қурилиш материалларининг хоссалари тугрисида фикр юритиш мумкин.Маҳаллий маҳсулотларнинг сифати ва хорижий бозорлардаги рақобатдошлигини таъминлашнинг муҳим омилларидан бири стандартлаштириш, метрология ва сертификатлаштириш соҳасидаги миллий норматив-ҳуқуқий базанинг халқаро талабларга мос даражаси, шунингдек, республикамизнинг синов ва ўлчаш лабораториялари моддий-техник базасининг ҳолати ҳисобланади. Ўзбекистон Республикасида кейинги йилларда кўрсатиб ўтилган соҳа ва тармоқларда аниқ мақсадга йўналтирилган комплекс тадбирлар босқичма-босқич амалга оширилмоқда. Хусусан, мазкур соҳада қонуний базани такомиллаштириш доирасида халқаро қоида ва амалиётни инобатга олган ҳолда Ўзбекистон Республикасининг “Техник жиҳатдан тартибга солиш тўғрисида” (2009 йил) ва “Мувофиқликни баҳолаш тўғрисида”ги (2013 йил) қонунлари қабул қилинди. Ушбу қонунлар ички бозорнинг сифатсиз маҳсулотлардан ҳимоя қилиниши ҳамда республикамиз лабораториялари томонидан ўтказилган синовлар натижаларининг халқаро даражада тан олинишини таъминлашда муҳим ҳуқуқий асос бўлиб хизмат қилмоқда. Ўзбекистон Республикасининг “Стандартлаштириш тўғрисида”, “Маҳсулот ва хизматларни сертификатлаштириш тўғрисида” ва “Метрология тўғрисида”ги қонунларига кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектлари учун сертификатлаштириш ҳамда стандартларни қабул қилиш ва жорий этиш жараёнларини соддалаштиришга қаратилган ўзгартиш ва қўшимчалар киритилди. Тадбиркорлик субъектлари учун қулай шарт-шароитлар яратиш мақсадида мажбурий сертификатланиши лозим бўлган маҳсулотлар рўйхати кескин қисқартирилди. Экспортга йўналтирилаётган маҳсулотларни сертификатлаштириш ихтиёрий равишда амалга оширилиши белгиланди, ўлчаш воситаларини тайёрлаш, сотиш ва ижарага бериш фаолиятини лицензиялаш жараёни бекор қилинди. Сертификатлаштириш ва стандартлаштириш қоидаларига риоя этилмаганлиги учун хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан иқтисодий санкциялар қўллаш меъёрлари бекор қилиниб, мансабдор шахсларнинг маъмурий жавобгарлиги кучайтирилди. Шунингдек, 23 та техник регламентни қабул қилиш ҳисобига 700 дан ортиқ стандарт ихтиёрий турга ўтказилди. Шу билан бирга, соҳадаги ишларнинг таҳлили ваколатли давлат бошқаруви идораси сифатида “Ўзстандарт” агентлигининг фаолияти билан боғлиқ бўлган бир қатор ечими топилмаган масалалар мавжудлигини кўрсатмоқда. Агентликнинг ташкилий тузилмаси халқаро талабларга мос эмас, юкланган вазифаларнинг самарали бажарилишини таъминлаб бера олмас эди. ISO халқаро ташкилоти стандартларини қабул қилиш борасидаги фаолият лозим даражада ташкил этилмаган, стандартлаштириш бўйича меъёрий ҳужжатлар миллий фондида ушбу ташкилот стандартлари 13 фоизни ташкил этар эди, холос. Агентлик томонидан халқаро сифатни бошқариш тизимларини жорий этиш бўйича республикамиздаги корхоналарга услубий ёрдам кўрсатиш етарли даражада ташкил этилмаган эди. Республикамизнинг мавжуд эталонлар базаси айрим саноат тармоқларида фойдаланилаётган юқори аниқликдаги асбобларнинг метрологик текширувини тўла қамраб олиш имконини бермас эди. Юқорида келтирилган масалаларни ҳал этиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ўзбекистон стандартлаштириш, метрология ва сертификатлаштириш агентлиги фаолиятини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори қабул қилинди. Ўзбекистон стандартлаштириш, метрология ва сертификатлаштириш агентлигининг устувор вазифалари ва йўналишлари этиб қуйидагилар белгиланди: маҳаллий маҳсулотларни ишлаб чиқаришда халқаро стандартлар ва техник регламентларни жадал жорий этиш орқали уларнинг замонавий талабларга мувофиқлигини таъминлаш ва ташқи бозорларда рақобатдошлигини ошириш; маҳсулот сифатини бошқаришнинг замонавий тизимларини биринчи навбатда экспорт қилувчи корхоналарда кенг жорий этиш ва саноат маҳсулотларининг халқаро стандартларга мувофиқлигини сертификатлаштиришни амалга ошириш; экспортчи корхоналарга маҳсулотларни сертификатлаштириш масалаларида қулай шароитларни яратиш, миллий сертификатлар ва мувофиқликни баҳолаш ишлари натижалари асосий экспорт бозорларида тан олинишига йўналтирилган халқаро ташкилотлар билан ҳамкорликни фаоллаштириш, техник жиҳатдан тартибга солиш ва метрология тизимларини янада ривожлантириш, реализация қилинадиган маҳсулотлар хавфсизлигининг тизимли назоратини таъминлаш самарадорлигини ошириш; замонавий ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш, тадбиркорлик субъектлари ва аҳолига кўрсатиладиган интерактив давлат хизматлари турларини кенгайтириш, техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, сертификатлаштириш ва аккредитация соҳаларида кадрларни қайта тайёрлаш ва малакасини оширишни ташкил этиш.

Teglar

#замонавий#йўл#қурилиш#1-мавзу:#доир#меъёрий#ҳужжатлар#талаблари#режа:#1.#автомобиль#йўллари#қурилишида#материалларни#қўллаш#фанининг#мақсад#ва#вазифалари.#2.#материаллари#асосий#хоссалари#конструкцияларини#синаш#стандартлаштириш#en#din#стандартлари#3.#материалларини#ишлаб#чиқаришнинг#умумий#материаллар#конструкцияларни#бузмасдан#усуллари#фанни#ахамияти#чиқариш#технологияси#талабаларга#ўргатиш#ҳамда#шунга#мос#билим#кўникма#иборатдир.#фаннинг#вазифаси#йўлларини#таъмирлашда#эксплуатация#қилишда#ахамиятини#технологиясини#ўрганиб#сақлашда#тадбиқ#қилиш.#таркибига#кирган#натижасида#тупроқ#ташки#механик#кучлар#атроф#физик#кимёвий#омиллари#таъсирига#учрайди.#транспорт#статик#юкламалар#конструкция#элементлари#шамолнинг#таъсири#хаво#ўзгариши#хисобига#атмосфера#эр#ости#сувлари#киради.#бу#ишлайдиган#караб#хар#хил#таъсир#этади.#кучи#мухит#омили#билан#кетади.#кириб#материалнинг#структуравий#баъзи#моддаларни#ювиб#мумкин.#ўхшаган#аста-секин#ҳарорат#ўзгаришлари#хам#ички#уларнинг#холатини#колиши#майда#пайдо#булиши#таъсирида#эса#қолиши#вақт#ўтиши#мураккаб#омиллар#комплекси#ташқи#холатига#боғлиқ#холда#емирилиши#хусусиятлари#чикариш#уларни#технологик#жараёнида#юзага#объектив#белгилари#муайян#шароит#учун#ўзаро#таъсирини#кўрсаткичлар#хилма-хил#бўлиб#қонуниятлар#асосида#кечади.#бевосита#хосил#туфайли#емирилиш#қилиш#каби#холат#ни#тавсифлаб#ифодалайди.#бунда#этган#жараёнлар#унинг#молекуляр#тузилишини#бундай#хакикий#иссикдик#иссиклик#товуш#сув#чидамлилик#электр#бошкалар#моддалар#белгилайдиган#хусусиятлар#янги#булади.#хусусиятларга#коррозия#баркарор#булмайди#чунки#улар#туради.#оркали#тавсифланади.#лаборатория#дала#аниқланади.#таркиби#тузилиши#материалларининг#икки#микро#бошка#оддий#кузатиш#имкони#булган#атом#молекулалар#билдиради.#сунъий#йирик#ёки#хамда#яхши#минерал#газ#таркибини#ташкил#этувчи#тартибини#ифодаловчи#ундаги#ўзгаришлар#электрон#ёрдамида#усулларда#олинган#маълумотлар#тахлил#уч#турдаги#турлари:#яхлит#холатда#ушлаб#турувчи#заррачалар#шу#сабабли#заррачаларни#куч#жуда#яъни#кучлари#воситасида#даражасида#алокалар#киришади.#реакциянинг#кучли#атомларнинг#боғлиқ.#анчагина#юкори#барча#заррачаларнинг#эканлигини#тугрисида#фикр#юритиш#маҳаллий#сифати#хорижий#рақобатдошлигини#таъминлашнинг#муҳим#бири#метрология#сертификатлаштириш#соҳасидаги#миллий#норматив-ҳуқуқий#халқаро#даражаси#шунингдек#республикамизнинг#синов#ўлчаш#моддий-техник#ҳолати#ҳисобланади.#ўзбекистон#республикасида#кейинги#йилларда#кўрсатиб#ўтилган#соҳа#тармоқларда#аниқ#мақсадга#йўналтирилган#комплекс#тадбирлар#босқичма-босқич#амалга#оширилмоқда.#хусусан#мазкур#соҳада#қонуний#такомиллаштириш#доирасида#қоида#амалиётни#инобатга#олган#ҳолда#республикасининг#жиҳатдан#тартибга#солиш#баҳолаш#тўғрисида”ги#қонунлари#қабул#қилинди.#ушбу#қонунлар#бозорнинг#ҳимоя#қилиниши#томонидан#ўтказилган#синовлар#натижаларининг#даражада#тан#олинишини#таъминлашда#ҳуқуқий#асос#хизмат#қилмоқда.#хизматларни#кичик#бизнес#хусусий#тадбиркорлик#субъектлари#стандартларни#жорий#этиш#жараёнларини#қаратилган#қўшимчалар#киритилди.#қулай#шарт-шароитлар#яратиш#мақсадида#мажбурий#лозим#бўлган#маҳсулотлар#рўйхати#кескин#йўналтирилаётган#маҳсулотларни#ихтиёрий#равишда#оширилиши#воситаларини#тайёрлаш#сотиш#бериш#фаолиятини#лицензиялаш#жараёни#бекор#қоидаларига#риоя#хўжалик#юритувчи#нисбатан#иқтисодий#санкциялар#меъёрлари#қилиниб#мансабдор#шахсларнинг#маъмурий#23#та#техник#ҳисобига#700#дан#ортиқ#стандарт#турга#бирга#соҳадаги#ишларнинг#таҳлили#давлат#сифатида#фаолияти#бир#қатор#ечими#масалалар#мавжудлигини#кўрсатмоқда.#ташкилий#тузилмаси#эмас#вазифаларнинг#самарали#бажарилишини#таъминлаб#бера#эди.#iso#ташкилоти#стандартларини#борасидаги#фаолият#этилмаган#бўйича#ташкилот#13#фоизни#этар#холос.#сифатни#бошқариш#тизимларини#услубий#ёрдам#кўрсатиш#етарли#мавжуд#базаси#айрим#саноат#тармоқларида#фойдаланилаётган#юқори#асбобларнинг#метрологик#тўла#қамраб#олиш#имконини#юқорида#келтирилган#масалаларни#ҳал#республикаси#президентининг#“ўзбекистон#чора-тадбирлари#қарори#устувор#вазифалари#йўналишлари#этиб#қуйидагилар#чиқаришда#стандартлар#жадал#орқали#мувофиқлигини#таъминлаш#бозорларда#ошириш;#маҳсулот#сифатини#бошқаришнинг#биринчи#навбатда#экспорт#қилувчи#корхоналарда#кенг#маҳсулотларининг#шароитларни#ишлари#натижалари#ташкилотлар#ҳамкорликни#янада#ривожлантириш#реализация#қилинадиган#хавфсизлигининг#тизимли#самарадорлигини#ахборот-коммуникация#технологияларини#аҳолига#кўрсатиладиган#интерактив#хизматлари#турларини#кенгайтириш#аккредитация#соҳаларида#кадрларни#қайта#малакасини#этиш.#материалларига#конструкцияларининг#aashto#(америка)#bs#(британия)#(европа)#(германия)#сертификатлаштириш.#синашнинг#ўқитишдан#материалларнинг#хоссаси#ишлатилиш#шароитини#малакани#шакллантиришдан#хоссаларини#иншоотлари#(йўл#кўтармаси#тушамаси#куприклар#бошкалар)#мухитнинг#буларга:#воситаларидан#тушадиган#зарбали#массаси#хароратининг#музлаб-ериш#тузланиши#ёгинлари#музлар#хакозолар#конструкциясининг#элементларида#турига#таъсирларнинг#кушилиб#кучайиб#тушамасининг#ёрикларидан#богланишини#бузади#эритиб#чикариши#шўрланган#сувлар#цементбетонга#емиради.#вақти-вақти#кучланишларини#узгартириб#богланишлар#бушашиб#ёриклар#гилдираклари#сидирилиб#конструктсиясининг#емирилади.#жадаллашган#чикадиган#аникланади.#яроклилиги#атроф-мухит#бахолайдиган#хоссалар#материалда#буладиган#кучланишлар#деформацияланиш#каршилик#хусусиятлардан#(мустахкамлик#эластиклик#пластиклик#муртлик#релаксация#окувчанлик#каттикдик#холатлари#(фазовий#зичлик#структура)#жараёнларига#материалга#узгартирмайди.#хусусиятларга:#уртача#говаклик#утказувчанлик#сигими#сингдирувчанлик#намланиш#шимувчанлик#утга#ёругликка#бардошлилик#мухитдаги#таъсирга#киришувини#эрувчанлик#кристалланиш#эррозия#адгезия#когезия#ёнувчанлик#аморфлик#захарлилик#физикавий-кимёвий#узгариб#ракамлар#ифодаланадиган#синовларида#куринишда#ифодаланади:#макротузилиш.#макротузилиш#материаллардаги#говаклар#найчалар#нуксонларнинг#куз#куринишидир.#бирикмаси#макротузилишини#материалларидаги#бушликлар#тулдиргичлар#кулай#жойлашганида#майдаланмаган#кум#кукуни#ишлатилиб#зичланмаганда#микротузилиш#каттик#суюк#улчамли#атомлар#ионлар#молекулаларнинг#бирикиш#холатдаги#оптик#микроскоплар#урганилиб#дифферентсиал-термик#рентгенографик#текширилади#килинади.#коагуляцияли#конденсацияли#кристалли#тузилишда#булади#[13]#(1.2-#расм).#1.2.-расм.#дисперциясида#бозланиш#а)-#коагуляцияли;#б)-#конденсацияли;#в)-#жисмни#пардали#богланишда#буш#вандер-валс#ёпишади.#жисмдаги#ковалент#реакцияга#канчалик#валентлигига#мухитига#ионларни#ёпиштириб#богланишидан#кайси#гурухга#тааллукли#англагандан#сунггина#маҳсулотларнинг#бозорлардаги#омилларидан#базанинг#талабларга#лабораториялари#базасининг#базани#“техник#тўғрисида”#(2009#йил)#“мувофиқликни#(2013#сифатсиз#маҳсулотлардан#республикамиз#“стандартлаштириш#“маҳсулот#“метрология#қонунларига#соддалаштиришга#ўзгартиш#сертификатланиши#қисқартирилди.#экспортга#белгиланди#ижарага#этилмаганлиги#субъектларга#жавобгарлиги#кучайтирилди.#регламентни#ўтказилди.#ваколатли#бошқаруви#идораси#“ўзстандарт”#агентлигининг#топилмаган#агентликнинг#юкланган#олмас#фондида#эди#агентлик#республикамиздаги#корхоналарга#эталонлар#аниқликдаги#текширувини#бермас#агентлиги#белгиланди:#регламентларни#стандартларга#сертификатлаштиришни#экспортчи#масалаларида#сертификатлар#мувофиқликни#бозорларида#олинишига#фаоллаштириш#назоратини#оширишни
Soffchi PhD

Muallif

Soffchi PhD

Tasdiqlangan sotuvchi

Jami mahsulotlar9592 ta
Sotilgan3218 ta