Telencephalon — markaziy asab tizimining eng rivojlangan va murakkab qismi bo‘lib, u bosh miya yarimsharlarini tashkil etadi. Insonda aqliy faoliyat, ong, tafakkur, nutq, xotira va ixtiyoriy harakatlar aynan shu bo‘lim bilan bog‘liq.1. Umumiy tuzilishiBosh miya ikki yarimshardan iborat:O‘ng yarimsharChap yarimsharUlar o‘zaro qalin nerv tolalari to‘plami — kalla tanasi (corpus callosum) orqali bog‘langan.Yarimsharlarning tashqi qismi po‘stloq (cortex cerebri) deb ataladi. Po‘stloq kulrang moddadan iborat bo‘lib, juda ko‘p nerv hujayralarini (neyronlarni) o‘z ichiga oladi.2. Po‘stloqning tuzilishiBosh miya po‘stlog‘i:Qalinligi taxminan 2–4 mmYuzasi egatlar (sulcus) va burmalar (gyrus) bilan qoplanganBu tuzilish miya yuzasini kattalashtirib, ko‘proq nerv hujayralarining joylashishiga imkon beradi.Po‘stloq ostida oq modda joylashgan bo‘lib, u nerv impulslarini miya qismlari o‘rtasida uzatadi.3. Bosh miya bo‘laklariHar bir yarimshar 4 ta asosiy bo‘lakka bo‘linadi:Peshona bo‘lagi (Lobus frontalis)TafakkurNutq hosil bo‘lishiIxtiyoriy harakatlarni boshqarishShaxsiy xulq-atvorTepa bo‘lagi (Lobus parietalis)Teri sezgilari (og‘riq, bosim, harorat)Fazoviy orientatsiyaChakka bo‘lagi (Lobus temporalis)EshitishXotiraNutqni tushunishEnsa bo‘lagi (Lobus occipitalis)Ko‘rish markazi4. Po‘stloqning funksional zonalariBosh miya po‘stlog‘ida quyidagi zonalar mavjud:Harakat zonasi — muskullarni boshqaradiSezgi zonasi — tashqi ta’sirlarni qabul qiladiAssotsiativ zonalar — fikrlash, xotira va tahlil jarayonlari5. AhamiyatiTelencephalon insonni boshqa tirik mavjudotlardan ajratib turuvchi eng muhim bo‘lim hisoblanadi. U:Ongli faoliyatniO‘rganish va eslab qolishniIjtimoiy va mantiqiy fikrlashni ta’minlaydi