Klonlar, klonlashtirish va uning klinik ahamiyati - BIOKIMYO2. Klonlashtirishning tabiiy mexanizmlariMitotik klonlash: hujayralarning mitoz orqali bo‘linishi va epigenetik regulyatsiyasiVegetativ ko‘payish: o‘simliklarda va ba’zi hayvonlarda klonlarning tabiiy hosil bo‘lishiParthenogenez: jinsiy ko‘payishsiz organizmlarning klonlanishiTabiiy klonlarning biokimyoviy asoslari: DNK replikatsiyasi, epigenetik mexanizmlar, hujayra sikli3. Sun’iy klonlashtirish texnologiyalari va ularning biokimyoviy asoslari3.1. Somatik hujayra yadrosi transferi (SCNT - Somatic Cell Nuclear Transfer)SCNT jarayonining bosqichlari:Somatik hujayradan yadroni ajratishYadrodan holi tuxum hujayrasiga yangi yadroni joylashtirishHujayraning epigenetik qayta dasturlanishi (reprogramming)SCNT jarayonidagi fermentlar va molekulalar: DNK metillanishi, TET fermentlari, transkripsiya faktorlarining faollashishi (OCT4, SOX2, NANOG, KLF4)3.2. Induktsiyalangan pluripotent ildiz hujayralari (iPSC - Induced Pluripotent Stem Cells)iPSC texnologiyasining mohiyati va gen injeneriyasida qo‘llanilishiBiokimyoviy mexanizmlar: transkripsiya faktorlarini faollashtirish, epigenetik reprogramming3.3. Genetik modifikatsiyalangan klonlashtirish (CRISPR-Cas9, TALEN, ZFN usullari)Gen tahrirlash va klonlashtirish texnologiyalarining integratsiyasiGen ekspressiyasini boshqarish mexanizmlari4. Klonlashtirishning klinik ahamiyati va qo‘llanilishi4.1. Regenerativ tibbiyot va hujayra terapiyasiKlonlangan ildiz hujayralaridan to‘qimalar va organlarni yaratishNeyrodegenerativ kasalliklarni davolashda qo‘llanilishi (Parkinson, Altsgeymer)Qon kasalliklarida (leykoz) suyak iligi transplantatsiyasi uchun klonlangan hujayralarni ishlatish4.2. Genetik kasalliklarni davolashda klonlashtirish roliMonogen kasalliklarni davolash uchun genetik tahrirlangan klonlangan hujayralardan foydalanishOrgan transplantatsiyasida immunologik mos keladigan hujayralarni yaratish4.3. Farmakologiyada klonlashtirishning ahamiyatiDori moddalarini sinash uchun inson hujayralaridan klonlangan modellar yaratishOrgan-on-a-chip texnologiyalarida klonlangan hujayralardan foydalanish5. Klonlashtirishning biokimyoviy va etnik muammolariKlonlangan organizmlarda epigenetik noaniqliklarTelomerlar qisqarishi va klonlarning erta qarishiImmunologik mos kelmaslik va immunitet javobining muammolariKlonlashtirishning axloqiy va huquqiy jihatlari